Historia e priftit dhe patriotit shqiptar që sfidoi rreziqet e kohës për të mësuar fëmijët të shkruanin dhe të lexonin në gjuhën amtare.
Në historinë e përpjekjeve për ruajtjen e gjuhës dhe identitetit kombëtar shqiptar, Papa Kristo Negovani zë një vend të veçantë. Prifti, mësuesi dhe patrioti shqiptar u bë një nga figurat e kujtuara për përkushtimin ndaj gjuhës shqipe, në një kohë kur përdorimi i saj në shkolla dhe në jetën fetare përballej me kundërshtime të forta.
I lindur në Negovan, pranë Follorinës, në një periudhë kur çështja e arsimit shqip ishte pjesë e rëndësishme e lëvizjes kombëtare, ai besonte se ruajtja e gjuhës ishte thelbësore për mbijetesën e identitetit shqiptar.
Shtëpia që u kthye në shkollë shqipe
Në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, Papa Kristo Negovani iu përkushtua mësimit të gjuhës shqipe. Ai ndihmoi në përhapjen e shkrim-leximit në gjuhën amtare, duke u dhënë fëmijëve dhe të rriturve mundësinë të mësonin të lexonin e të shkruanin shqip.
Veprimtaria e tij arsimore u bë pjesë e përpjekjeve më të gjera të rilindësve shqiptarë, të cilët e shihnin arsimin në gjuhën amtare si një shtyllë të rëndësishme të ndërgjegjes kombëtare.
Në atë periudhë, hapja e shkollave shqipe dhe përdorimi i shqipes në institucionet fetare mund të sillnin përplasje me autoritetet dhe qarqet që kundërshtonin përhapjen e arsimit kombëtar shqiptar.
U vra për veprimtarinë e tij kombëtare
Më 12 shkurt 1905, Papa Kristo Negovani u vra bashkë me të vëllanë, nga persona të armatosur të lidhur me lëvizjen e armatosur greke, të njohur si andartët. Vrasja e tij u bë një nga ngjarjet e kujtuara në historinë e përpjekjeve për gjuhën shqipe.
Vdekja e tij tronditi mjediset patriotike shqiptare dhe forcoi kujtesën për rreziqet me të cilat përballeshin ata që angazhoheshin për arsimin dhe identitetin kombëtar.
Papa Kristo Negovani nuk ishte vetëm një klerik, por edhe një veprimtar që e shihte mësimin e gjuhës amtare si një detyrë ndaj komunitetit dhe brezave të ardhshëm.
Mesazhi që mbetet aktual edhe sot
Fjalët që i atribuohen Papa Kristo Negovanit, “Shkronjat e bëjnë kombin të quhet komb”, përmbledhin rëndësinë që ai i jepte gjuhës në formimin dhe ruajtjen e identitetit kombëtar.
Historia e tij është një kujtesë e sakrificave të bëra nga mësuesit, klerikët dhe patriotët shqiptarë për përhapjen e arsimit në gjuhën amtare.
Sot, figura e Papa Kristo Negovanit kujtohet si simbol i përkushtimit ndaj gjuhës shqipe dhe i bindjes se një komb e ruan identitetin e tij edhe përmes shkollës, librit dhe fjalës së shkruar.
Sakrifica e tij mbetet pjesë e historisë së arsimit shqip dhe e përpjekjeve për të ruajtur gjuhën, kulturën dhe identitetin kombëtar shqiptar.
