Category Archives: ART – KULTURE

Bie shi, Adrianë

Nga Mitrush Kuteli

Bie shi,
Adrianë,
bie shi i qetë mbi qytet,
shi që më bluan e më vret,
dhe s’di ku të shkoj
nëpër Tiranë.

Të kërkoj,
Adrianë,
me ankth nëpër qytetn’ e shkretë,
ku shtrydhen retë
dhe diell s’lind e s’perëndon
përmbi Tiranë.

O sa çudi,
Adrianë,
të duash të mos jesh njeri,
dhe gurëve t’u kesh zili,
-se gurët s’vuajnë kur bje shi
përmbi Tiranë!


Ekspozitë me rastin e 90-vjetorit të lindjes së shkrimtarit erudit, Dritëro Agolli

Sot në bibliotekën publike “Dritëro Agolli” u çel ekspozita me titull “Rrugëtim me Dritëroin 1931-2017”, në nderim të veprimtarisë letrare dhe artistike të mjeshtrit të letrave shqipe.Nga fondi i bibliotekës do të ekspozohen për një javë radhazi, librat e shkrimtarit, materiale, dorëshkrime, skica artistike si dhe një numër i madh veprash letrare të njohura gjerësisht.

Këto materiale dhe kjo ekspozitë ka për qëllim rikthimin e vëmendjes dhe përkujtimin e trashëgimisë letrare që shkrimtari Agolli ka lënë për ne. Ekspozita do të mbahet në ambjentet e bibliotekës dhe do të qëndrojë e hapur për një javë. Ju mirëpresim në ekspozitë!!





Ngjyrat e Shqipërisë në “Parma” ,Kryeqytet i Kulturës Italiane 2021”

Elvira Lashi Lika

Të dielën e kaluar, 3 tetor 2021, sheshi kryesor i qytetit të Parmës ishte ngjyrosur më shumë se kurrë me motive nga e gjithë bota. Një manifestim ndërkulturor në kuadrin e Parma- Kryeqyteti i Kulturës Italiane 2021. Shumë nga emigrantët që jetojnë në Parma sollën motive, tinguj e poezi nga vendi i tyre.
Shqipëria u prezantua nga të rinjtë e komunitetit shqiptar në Parma të organizuar nga Shkolla Shqipe Scanderbeg dhe nga Forum Donne Indipendenti (Forumi i gruas shqiptare në Parma.
Kostumet tradicionale u sollën nga Sara e Juri Murto, motër e vëlla. Sara vishte kostumin e Korçës ndërsa Juri fustanellën. Si dritë vezulluan në mesin e ngjyrave nga e gjithë bota, të fisëm, elegantë e plot krenari i mbajtën të veshur motivet shqiptare dhe flamurin kuq e zi Juri e Sara.


Grupi artistik “NJë mijë Yje” (Enisa, Silvia, Leila, Noela, Emily e Sara) sollën disa motive të valleve shqiptare nga Jugu në Veri të Shqipërisë. Vallja nisi me Enisën që për herë të parë veshi kostumin magjepës të Mirditës.
Prezantimi i Shqipërisë u shoqërua me duartrokitje dhe përgëzime të veçanta për nivelin e lartë të paraqitjes artistike dhe pasurisë folkloristike.

Prindër e organizues u ndiemë vërtetë të lumtur dhe krenar për paraqitjen dinjitoze të Shqipërisë në këtë manifestim të madh nga fëmijët tanë të lindur e të rritur në Parma por që aq bukur dhe fisnikëri e prezantuan kombin e tyre.
Ky eveniment u organizua nga bashkia e qytetit të Parmës në bashkëpunim me dhjetëra shoqata deh institucione shtetërore dhe private.
Kostumet u krijuan nga Tradita Shqiptare dhe Edlira Sulaj në Tiranë.



“Në mos u shove fare, ndizu, zemra shqipëtare”

Nga Faik Konica

Vajtim për robëri të shqiptarëve

O të humbur shqipëtarë,
Seç qenkeni për të qarë!


Për të qar’ e për të sharë,
Për të shar’ e për të vrarë!

Armiqtë mbë dhé ju hodhnë,
Dhe ju shtypnë sa u lodhnë!

Sa u lodhn’ e sa ju ngopnë
Ju gdhendnë edhe ju rropnë.

As bukë, as brekë s’ju lanë,
Ju punoni, ata hanë!

Nuk ju lan’ as pakë nderë
Q’e kini pasur përherë.

As nder, as turp, as gjak s’kini
Unji kryet dhe po rrini.

I duroni vet armiqtë;
Prisni vdekjen apo vdiqtë?

Shërbëtorë t’Anadollit,
Kleçk e lodra të Stambollit.

Në mos u shove fare,
Ndizu, zemra shqipëtare!

O shqipëtarë barkzbrazur,
Fustançjerr’ e këmbëzbathur

Zemërohuni një herë,
Mprehni kordhët për të prerë,

Mprehni kordh’ e mprehni pallë
Të ju ndritin yj mi ballë,

Ti frikësoni zuzarët
Ç’i shuan shqipëtarët,

E në vend tuaj të rroni
Si të doni e si të thoni!

Ekspozitë e piktorëve dardharë, 250 piktura krijuar në dy shekuj

Një pjesë e punimeve ikonografike të piktorëve dardharë që janë pjesë e fondit të muzeut të artit mesjetar në Korçë janë sjellë në një ekspozitë të konsideruar si një përfaqësuese e shkollës së dardharëve. Ndërsa në fondin e muzeut ruhen gati 250 vepra të piktorëve dardharë vetëm pak prej tyre janë ekspozuar por ky moment ka një rëndësi të veçantë sepse sjell vepra të realizuara në momentet e fundit të artit bizantin ndërthurur edhe me shkollat e tjera të artit perëndimor.

Një krijimtari e larmishme në shekujt 19-të dhe 20-të e reflektuar në një numër të lartë, veprash ikonografike, afreske, laike dhe shumë autorë është dëshmi e frymës perëndimore, që u shoqërua me shumë risi në artin figurativ nga artistët dardharë.


Tetor

Nga Ismail Kadare

Ti ike udhës së pafundme
Ku zverdhin drurët gjetherënës
Mbi gjokse pellgjesh tani tundet
I arti medalion i hënës.


Lejleket ikën, fill pas teje
Si stof i keq u zbeh blerimi
Dhe ngjajnë toka, pylli, reja,
Me negativin e një filmi.

Tani në fusha shkoj menduar
Ku nis të fryjë erë e ftohtë,
Ku ca mullarë të gjysmuar
Duken që larg si Don Kishotë.

Ç’të bëj, po them me vehten time,
Në këtë orë të vonë të muzgut,
Ku qerrja baltave bën shkrime.
Të lashta sa të Gjon Buzukut?

Do të shkoj të ulem përmbi pellgjet,
Të pi në gjunjë duke rënë,
Në grykë e di, do të më mbetet
I ftohti medalion i hënës.

Spiridon Ilo, shqiptari që kreu regjistrimin e parë të himnit kombëtar

Më 30 Shtator të vitit 1876, u lind në Korçë, muzikanti e atdhetari i njohur shqiptar, Spiridon Ilo. Mërgoi që herët në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku krahas punës së përditshme, ndoqi dhe studimet e larta për muzikë. Ai ishte shqiptari i parë, që ngriti një firmë për ndërtimin e pllakave të gramafonit dhe regjistroi shumë këngë patriotike dhe popullore shqiptare. Në vitin 1913 u largua nga Shqipëria dhe u kthye në Rumani.


Në vitin 1916 emigroi në New York, të Amerikës ku hapi një kafene të vogël. Spiridon Ilo themeloi shoqërinë e parë diskografike me këngë shqip, në vitin 1923. Nën drejtimin e tij, diskografia luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin e kulturës shqiptare në vitet 1920-1940.

Ilo kreu regjistrimin e parë të himnit kombëtar të Shqipërisë. Në këtë regjistrim, me numër regjistrimi E-3948, himni u këndua nga Spiridon Ilo dhe tenori arbëresh, Gjuzeppe Mauro.

Në vitet `20 botoi e shpërndau kartolina me temë patriotike. Ka botuar komedinë “Vërtet ëndërr” si dhe përmbledhjen me këngë patriotike “Dëshirat e zemrës”.

Mbas disa vjetësh u rikthye në Rumani dhe në vitin 1926 u vendos përfundimisht në Korçë. Më 1 prill të vitit 1945 iu akordua pension si Patriot i Rilindjes Kombëtare. Kallëpet e pllakave të gramafonit Spiridon Ilo i solli në Shqipëri dhe më 1946 ia dhuroi Komitetit Ekzekutiv. Vdiq në Korçë në vitin 1950./ KultPlus.com

Zhvillimi i turizmit në rajonin ndërkufitar të Pelagonisë dhe Korçës

Heraklea Linkestis është një vend arkeologjik i larguar më pakë se dhjetë minuta nga qendra e Manastirit dhe ofron kënaqësi të pamatshme për dashamirët e arkeologjisë dhe historisë, dhe paraqet një ndalim të domosdoshëm nëse vizitoni qytetin. Në vete përmban shtresa të një historie mijëvjeçare, sepse qyteti ishte një ndalesë e rëndësishme në rrugën romake Via Egnatia, si dhe seli peshkopale e rëndësishme.


Vizita e Heraklesë është një nga mundësitë brenda pesë ofertave të zhvilluara unike dhe tërheqëse turistike dhe variacionet e tyre në rajonin ndërkufitar të Manastirit dhe Korçës në kuadër të Projektit SMART-CUL-TOUR, të bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian, në kuadër të Thirrjes së Dytë të programit për bashkëpunim ndërkufitar IPA, midis Maqedonisë dhe Shqipërisë, 2014-2020.

Patëm mundësi të vizitojmë këto destinacione dhe në letër shprehëm bukurinë dhe tërheqshmërinë e disa prej këtyre përvojave të mrekullueshme lidhur me bukurinë natyrore, kulturën, historinë dhe gastronominë nga Manastiri, përmes Prespës deri në Korçë.Pas vizitës së Dihovës, që konsiderohet si brend gastronomik vendas me famë botërore, kërmijtë dhe cironkat nga Arvati, si dhe pitja e gjyshes Trajanka, i famëshmi bukovec (erëz-speci) në fshatin Bukovë të Manastirit, provimi i krapit në Pustec, si dhe birrës së shtëpisë nga fabrika e birrës Bakrevski, tani i drejtohemi bukurive të Heraklea Linkestis.Këtu janë edhe mozaikët unikë të dyshemesë në dy bazilikat, njëra prej të cilave konsiderohet si kryevepër e artit të hershëm krishter. Ndërsa amfiteatri i ndërtuar në kohën e perandorit Hadrian (ndërmjet shekullit 1 dhe 2 pas Krishtit) është ende një skenë e përsosur për shfaqje dhe koncerte. Me ndihmën e fondeve të BE-së, potencialet e Heraklea Linkestis janë përmirësuar në mënyrë që të mbrohet lokacioni për brezat e rinj duke ritur aksesueshmërinë dhe përmbajtjen në mënyrë që të tërhiqen më shumë vizitues në lokacionin e Komunës së Manastirit.Muzeu i ManastiritIN dhe Muzeu Manastir ka ekspozitë të përhershme të pasur.


Vendosur në një nga monumentet më të rëndësishëm kulturor-historik në Manastir, në ndërtesën e Kazermës së vjetër, një ndërtesë monumentale që përkujton të kaluarën historike, ngjarjet dhe njerëzit që qëndruan këtu.Ekspozita përfshin përshkrime nga periudha parahistorike me mbetjet më të vjetra të jetës njerëzore në luginën e Pellagonisë, të cilat datojnë që nga epoka neolite e re e gurit, përmes periudhës romake, mesjetës dhe deri në historinë tonë bashkëkohore.Këtu ka shumë objekte të gjetura në shumë vende arkeologjike në gjithë Pelgaoninë, disa prej të cilave janë me vlerë të jashtëzakonshme arkeologjike.Në muzeun ndodhet dhe Dhoma Përkujtimore e Mustafa Kemal Ataturkut – burrë shteti i famshëm, babai i Turqisë moderne, jeta dhe vepra e reformatorit të madh të Turqisë, i cili në vitin 1899 kreu shkollën e mesme ushtarake e vendosur në ndërtesën e sotme të Muzeut të Manastirit – Kazerma e vjetër e Manastirit.

Muze kushtuar shkrimtarit Sterjo Spase në GloboçanePër nder të shkrimtarit të famshëm shqiptar me origjinë maqedonase Sterjo Spase në vendin e lindjes së tij Globoçane, u krijua muze me qëllim që të mbrohet dhe promovohet trashëgimia kulturore në Komunën e Pustecit.Ai konsiderohet si një nga përfaqësuesit më të rëndësishëm të letërsisë bashkëkohore shqiptare, vepra e të cilit është një burim i pashtershëm dhe ruajtës i traditave rituale dhe folklorike, të cilat sot dëshmojnë për natyrën e pasur dhe të shtresuar të popullsisë maqedonase në Prespën e Vogël.Muzeu ndodhet në ndërtesën e shkollës në fshatin Globoçane, ku ai ndoqi mësimet që në moshën më të re. Shkolla u ndërtua në vitin 1903 dhe ishte në funksion deri në vitin 1989 kur ndodhi shpërngulje dhe zbrazje e madhe e fshatit. Për shkak të mungesës së nxënësve, shkolla u mbyll dhe ndërtesa u la në shkatërrimin e kohës.Me iniciativën e kryebashkiakut të ri të Pustecit me projekte evropiane për bashkëpunim ndërkufitar me qytetin e Manastirit, ndërtesa është rinovuar plotësisht.

Në një pjesë të muzeut, do të ekspozohen sendet personale të shkrimtarit, derisa pjesa e poshtme do të përdoret për promovime, takime komunale, ngjarje dhe aktivitete të tjera.Ky muze, i cili pritet të kontribuojë në përmbajtjen kulturore-historike të Pustecit dhe rrethinës së Korçës, është planifikuar të hapet në fund të këtij muaji.

Në hapjen janë të ftuar edhe presidentët e dy vendeve Ilir Meta dhe Stevo Pendarovski, thotë Eftim Mitrevski, zëdhënës i komunës së Pustecit.Të gjitha këto destinacione në rajonin ndërkufitar të Manastirit dhe Korçës janë vetëm pjesë e paketave të reja turistike me oferta të pasura dhe të ndryshme të krijuara nga AT “JK TRAVEL” në një proces pjesëmarrës dhe konsultativ të realizuar në kuadër të Projektit SMART-CUL-TOUR financuar nga Bashkimi Evropian, në kuadër të Thirrjes së Dytë të Programit IPA të bashkëpunimit ndërkufitar midis Republikës së Maqedonisë Veriore dhe Republikës së Shqipërisë, 2014-2020.


Janë zhvilluar pesë oferta unike dhe tërheqëse turistike dhe variacione të tyre, për turizëm grupor dhe individual që promovohet dhe është në dispozicion, si destinacione unike për të gjithë udhëtarët dhe turistët.Këto janë krijuar në mënyrë tematike për të përmbushur dëshirat dhe nevojat e grupeve të ndryshme të synuara, të tilla si: oferta historike, gastronomike, adrenaline, qytetare dhe kraft. Oferta e gjashtë turistike është më interesante dhe më tërheqëse sepse udhëtari/turisti mund vetë ta krijojë në kombinim nga gjithçka në dispozicion prej pesë paketave turistike të përmendura. Përfitim i madh nga ky aktivitet është fillimi i bashkëpunimit të biznesit përmes operatorëve turistikë nga të dy vendet dhe rritje të numrit të vizitorëve në rajonet e synuara që do të mundësojnë zhvillimin e qëndrueshëm të ekonomisë lokale.

Është shumë e rëndësishme që qytetarët dhe komuniteti i rajonit përfshihen në mënyrë aktive duke dhënë kontributin e vetë për këtë përallë. Vendasit janë bërë operatorë aktivë turistikë, rrëfimet, jeta, aftësitë e tyre, si një lloj tërheqje për turistët, plotësojnë pamjet e ofertës turistike në rajon. Përvoja e tyre është e paçmueshme, kurse ndryshimi në jetën e vendasve është i pamatshëm.

Turnetë e sapo zhvilluara ofrohen në treg përmes sistemeve B2B dhe B2S, operatorëve turistikë lokalë, rajonalë dhe ndërkombëtarë.Smart-kul-tur synon të inkurajojë turizmin, të promovojë dhe mbrojë trashëgiminë kulturore dhe natyrore, të inkurajojë bashkëpunimin midis banorëve të komuniteteve në rajonin ndërkufitar, gjithashtu nxit shkëmbimin e njohurive dhe përvojave në mënyrë që të mundësojë zhvillim të ekuilibruar dhe të qëndrueshëm socio-ekonomik në rajonin ndërkufitar të Pelagonisë dhe Korçës.

‘Wind of Change’, kënga që bëri kthesën e madhe në historinë e muzikës botërore

Scorpions, që në shqip do të thotë “Akrepa”, është nje grup muzikor hard rock dhe metal i rëndë nga Hanoveri i Gjermanisë, që u formua në vitin 1965. Scorpions është një prej grupeve gjermane rok më të njohura në skenen ndërkombëtare. Këta të fundit arritën famë të madhe me këngët e tyre të mirëpritura nga publiku, ata gjatë viteve të ’80-ta kanë shitur mbi 70 milionë disqe në mbarë botën.


“Wind of Change” është një nga këngët e tyre më të njohura e cila mori famë të madhe dhe tërhoqi një dashuri të madhe nga publiku.

“Era e ndryshimeve” (Wind of Change) u publikua gjatë vitit 1990.
Teksti i kësaj këngë u kompozua nga Klaus Meine, vokalist, kompozitor dhe instrumentist gjerman, kur Scorpions si grup vizituan Bashkimin Sovjetik, në kohën kur armiqësia midis blloqeve komuniste dhe atyre kapitaliste u qetësua, duke publikuar njëkohësisht shpalljen e reformave socio-ekonomike në shkallë të gjerë në Bashkimin Sovjetik.

Me shitjet e vlerësuara prej 14 milionë kopjesh të shitura në të gjithë botën, “Wind of Change” është një nga këngët më të shitura të të gjitha kohërave.
“Winf of Change”
hapet me një hyrje të pastër të kitarës të luajtur nga Matthias Jabs, e cila melodi përcjellet nga një fishkëllimë e lehtë e Klaus Meine.

Teksti i këngës feston glasnostin (që në rusisht do të thotë “hapje dhe transparencë”) në Bashkimin Sovjetik, fundin e Luftës së Ftohtë, dhe flasin për shpresën në një kohë kur kushtet e tensionuara ishin krijuar për shkak të rënies së qeverive të drejtuara nga komunistët midis kombeve të Bllokut Lindor duke filluar në 1989.


Linjat e hapjes i referohen monumenteve të qytetit të Moskës:

“I follow the Moskva
Down to Gorky Park
Listening to the wind of change.”

Është një histori që shtrihet në të gjitha zhanret muzikore, në kufijtë dhe periudhat e historisë, kështu që ishte e rëndësishme për mua që ju të dëgjoni muzikën, thekset dhe zërat, dhe të gjykoni vetë se kush mund të gënjejë dhe kush po thotë e vërteta, ”shpjegoi Keefe.

Moskva është emri i lumit që kalon nëpër Moskë (si qyteti ashtu edhe lumi emërtohen në mënyrë identike në Rusisht), kurse Gorky Park është një park urban në Moskë i emëruar pas shkrimtarit Maxim Gorky.
Kënga gjithashtu përmban një referencë për balalaika, (një instrument rus me një trup karakteristik trekëndësh prej druri, të zbrazët, qafë të mprehtë dhe tre tela, disi si një kitarë). Balalaika përmendet në rreshtat e mëposhtëm: “Let your balalaika sing, What my guitar wants to say.”
/ KultPlus.com


‘Unë jam këtu e do të jem, dem baba dem, sa mali të bëhet hi e hiri mal përsëri’

Poema kosovare – kënga e parë e shkruar nga Mitrush Kuteli.


Jam shqiptar
e kosovar:
Zot e krenar,
-Zot e bujar-
mbi këtë Dhe,
që e kam fe
e përmbi fe:
e kam Vatan!
E kam Atdhe!
Që gjysh stërgjysh,
që brez pas brez,
që gjithëmonë!
Ti shkja thërret
ti shkja bërtet,
deri lart në retë:
se jam barbar.
Jo, s’jam!
si bërtet ti,
si buçet ti,
ti, Mal i Zi.

Po Vendin tim e dua,
lirinë e dua,-
e s’dua
zot
mbi mua.
Se jam këtu kur s’kish njeri,
kur s’kish kufi
as fqinjëri,
as shkja të zi.
Se jam këtu kur Mal i Zi
ish Iliri:
kur nga një det në tjatrin det
isha zot vetë!
Unë jam këtu nga moti
kur vetë Zoti
e bëri fushën fushë
e malin mal.
Unë jam këtu e do të jem
-dem baba dem-
sa mali të bëhet hi
e hiri mal përsëri.