Korça është ndërtuar mbi historinë, kulturën, mikpritjen dhe bukuritë e saj. Por kur ekonomia lokale mbështetet gjithnjë e më shumë te turizmi, lind një pyetje e vështirë: çfarë ndodh kur turistët nuk vijnë më? Prej 140 ditësh, Tirana është përfshirë nga protestat, ndërsa klima politike dhe shoqërore po shoqërohet me tensione dhe përplasje të forta.
Në këtë atmosferë, ku retorika e urrejtjes rrezikon të zërë vendin e dialogut, shqetësimi nuk kufizohet vetëm te politika.
Pasojat mund të ndihen edhe në ekonomi, në bizneset e vogla dhe në qytetet që varen nga vizitorët.
Korça është një prej qyteteve ku kjo çështje meriton vëmendje të veçantë.
Vitet e fundit, turizmi është kthyer në një pjesë të rëndësishme të ekonomisë lokale. Hotelet, bujtinat, restorantet, baret, pastiçeritë dhe bizneset që ofrojnë produkte e shërbime për vizitorët kanë përfituar nga imazhi i qytetit si një destinacion për fundjava, festa dhe pushime.
Por kjo varësi sjell edhe një rrezik: kur turistët pakësohen, goditja nuk mbetet vetëm te sektori i hotelerisë. Ajo përhapet te punonjësit, furnitorët, tregtarët dhe familjet që sigurojnë të ardhurat e tyre nga kjo ekonomi.
Po sikur turistët të mos vijnë më?
Turizmi është i ndjeshëm ndaj imazhit, sigurisë, klimës shoqërore dhe perceptimit që krijohet për një destinacion. Kur një vend lidhet vazhdimisht me konflikte, protesta dhe gjuhë të ashpër politike, disa vizitorë mund të zgjedhin destinacione të tjera. Megjithatë, ndikimi real varet nga rrethanat dhe nuk mund të merret si i mirëqenë pa të dhëna konkrete.
Për Korçën, një rënie e ndjeshme e vizitorëve do të ngrinte një problem serioz: sa alternativa ekonomike ka qyteti për të përballuar një sezon të dobët?
Një hotel mund të qëndrojë bosh, një restorant mund të ketë më pak klientë dhe një biznes i vogël mund ta ketë të vështirë të mbulojë shpenzimet. Për një punonjës sezonal, kjo mund të nënkuptojë më pak ditë pune dhe më pak të ardhura. Për një sipërmarrës që ka investuar kursimet në një bujtinë apo lokal, mund të nënkuptojë një periudhë të vështirë financiare.
Dhe kur këto probleme përsëriten, qyteti rrezikon të humbasë jo vetëm të ardhura, por edhe vende pune e mundësi për të rinjtë.
Korça nuk mund të jetojë vetëm me fundjavat
Një qytet nuk mund ta ndërtojë të ardhmen vetëm mbi fluksin e turistëve që vijnë për dy ditë, konsumojnë në qendër dhe më pas largohen. Turizmi mund të jetë një motor zhvillimi, por nuk duhet të bëhet e vetmja këmbë ku mbështetet ekonomia.
Korça ka potencial në bujqësi, përpunimin e produkteve vendase, artizanat, arsim, shërbime dhe sipërmarrje të reja. Këto fusha mund të ndihmojnë në krijimin e një ekonomie më të qëndrueshme, nëse mbështeten me investime dhe politika afatgjata.
Problemi është se zhvillimi kërkon më shumë sesa rrugë të bukura, fasada të restauruara dhe lokale plot gjatë festave. Kërkon vende pune të qëndrueshme, paga që u mundësojnë të rinjve të jetojnë me dinjitet dhe biznese që nuk varen vetëm nga disa muaj të vitit.
140 ditë protesta, por kush mendon për ekonominë?
Kur konflikti politik zgjatet, vëmendja publike përqendrohet te përplasjet, deklaratat dhe akuzat. Ndërkohë, ekonomia e përditshme vazhdon të përballet me sfidat e saj.
Bizneset kanë nevojë për stabilitet dhe parashikueshmëri. Punonjësit kanë nevojë për të ardhura. Qytetet kanë nevojë për investime dhe plane zhvillimi që shkojnë përtej cikleve politike.
Nuk është e drejtë të fajësohen protestat automatikisht për çdo vështirësi ekonomike. Protesta është një e drejtë qytetare. Por është po aq e rëndësishme të shqyrtohet nëse tensionet e zgjatura, përplasjet dhe një klimë e rënduar publike po ndikojnë në besimin e konsumatorëve, vendimet e bizneseve dhe zgjedhjet e turistëve.
Po kështu, përgjegjësia për ekonominë e Korçës nuk mund t’u lihet vetëm turistëve. Ajo kërkon një strategji që siguron punë dhe të ardhura edhe jashtë sezonit turistik.
Rreziku më i madh është largimi i rinisë
Në fund, çështja nuk është vetëm sa turistë do të vijnë këtë sezon. Çështja është nëse Korça mund t’u ofrojë banorëve të saj një të ardhme që nuk varet nga fluksi i vizitorëve.
Nëse një i ri nuk gjen punë të qëndrueshme, nëse një familje nuk përballon dot shpenzimet dhe nëse një biznes nuk mund të funksionojë pa sezonin turistik, atëherë largimi bëhet një alternativë gjithnjë e më reale.
Kështu qyteti mund të mbetet i bukur, me tradita dhe me një qendër që tërheq vizitorë, por të humbasë gradualisht pikërisht njerëzit që duhet ta mbajnë gjallë.
Korça ka nevojë për turistë, por nuk mund të jetojë vetëm prej tyre. Ka nevojë për një ekonomi që punon gjatë gjithë vitit, për rini që qëndron dhe për një klimë shoqërore ku zhvillimi të jetë më i rëndësishëm se urrejtja.
Sepse kur turistët largohen, faturat mbeten. Bizneset duhet të mbijetojnë, punonjësit duhet të paguhen dhe familjet duhet të jetojnë.
Dhe pyetja që duhet të shqetësojë sot Korçën është e thjeshtë: nëse turizmi ngadalësohet dhe ekonomia lokale nuk ka alternativa të forta, mbi çfarë do ta ndërtojë qyteti të ardhmen e tij?
